Gelê Farsê

gelekî îranî
(Ji Fars hat beralîkirin)

Farisî an Farsî an Parsî an jî Îraniyên Farsê/Parsê navê gelekî li Rojhilata navîn e. Gelekî hind û ewropî ne û zimanê wan farsî ye.

Gelê Farsê
Gelhe tevahî
55 milyon
Herêmên ku lê şêniyên sereke ne
 Îran 49.697.242
 Tirkiye 500.000 - 618.000
 Îraq 450.000
 DYA 331.000
 Îsrael 250.000
 Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî 238.250
 Almanya 200.000
 Kanada 173.760
 Behreyn 172.000
 Rûsya 172.303
 Qeter 160.000
Ziman
Farsî
(darî, hazarayî, tacîkî, tatî)
Baweriya dînî
Îslam
(Şiî, sunnî)
Bi kêmasî bahaî, cihûtî, fletî, zerdeştîtî
Têkildarên komên etnîkî
Ariyan
Lûr

Di dîroka Rojhilata navîn de roleke mezin lîstiye û gellek dewlet û împeratoriyên mîna ya sasanî û ya sefewî ava kirine. Zimanê wan, zimanê farsî, zimanekî hind û ewropî ye.

Navê farisBiguherîne

Navê Farsiya bi rastî Parsî ye, lê dema Misilman Îran feth kirûn di zimanê erebî de "p" tuneye di dewsa "p"yê de "f" nivîsandin û ji wan re weke "Fars"-"Faris" gotin û ket nav gel. Ji xwe sebehabê navdar Selmanê Farisî jî di dema Mihemed de bû misilman ji wî re jî Selmanê Farisî digotin[1]

DîrokBiguherîne

 
Mîr û leşkerên farsî

Şûn û warê farsanBiguherîne

  Gotara bingehîn: Fars
  Gotara bingehîn: Pars
 
Welatê Parsan "Fars" an "Farsistan"

Şûna Farisï rûdinin, Farsistan an jî tenê Fars tê gotin, li Rojavayê ev bi navê Parsya, bi yewnanî Persis bi îngilîzî Persia bi almanî Persien bi frensî la Perse, tê zanîn, ew hemû navana ji yonanî, latînî û bi farsiya kevn hatine girtin, û Osmaniyan vê derê re digot Ecem an Ecemistan û Ereban jî dogotin al-Acam an al-furs, welatê farisiyên îrohîn (nexşe: Farsiyên îranê) jî eynî deme merkeza welatê ariyanê, yane em karin bejin Îrana navendî.

Qewmên farsîBiguherîne

Gel Welat Ziman Gelhe
Faris Persistan
Luristan
Farisî
Tacîk Tacîkistan Tacîkî 6-22 miliyon
Aymaq Efxanistan
Hazaran Efxanistan
Deriyan Efxanistan
Tatan Parsistan
Qefqasya
300,000[2](Îran)
10.900–22.041(Qefqasya)

Çend nasên farsBiguherîne

BinêreBiguherîne

ÇavkanîBiguherîne

  1. Kopîkirina arşîvê, ji orîjînalê di 3 adar 2016 de hat arşîvkirin, roja wergirtinê: 10 kanûna paşîn 2016
  2. Ethnologue, Languages of the World: Tati people including Alviri-Vidari Girêdana arşîvê 2 çiriya pêşîn 2012 li ser Wayback Machine, Eshtehardi Girêdana arşîvê 7 tîrmeh 2010 li ser Wayback Machine, Gozarkhani Girêdana arşîvê 18 çiriya pêşîn 2012 li ser Wayback Machine, Harzani (Population: 28.100 in 2000) Girêdana arşîvê 7 tîrmeh 2010 li ser Wayback Machine, Kabatei Girêdana arşîvê 14 nîsan 2013 li ser Archive.today, Kajali Girêdana arşîvê 14 nîsan 2013 li ser Archive.today, Karingani (Population: 17.600 in 2000) Girêdana arşîvê 14 nîsan 2013 li ser Archive.today, Kho’ini[Girêdan daimî miriye], Koresh-e Rostam Girêdana arşîvê 14 nîsan 2013 li ser Archive.today, Maraghei Girêdana arşîvê 29 tîrmeh 2012 li ser Archive.today, Razajerdi Girêdana arşîvê 14 nîsan 2013 li ser Archive.today, Rudbari Girêdana arşîvê 14 nîsan 2013 li ser Archive.today, Shahrudi[Girêdan daimî miriye], Takestani (Population: 220,000) Xeletiya Luayê: bad argument #2 to 'formatDate' (not a valid timestamp). and Taromi, Upper Girêdana arşîvê 14 nîsan 2013 li ser Archive.today ethnic groups.