Lîsteya dewletên cîhanê

(Ji Dewlet hat beralîkirin)

Li cîhanê de 193 dewletên serbixwe hene. Ji van 192 endamên rêxistina Neteweyên Yekbûyî (UNO) ne. Herweha Vatîkan jî dewleteke lê ne endamê Neteweyên Yekbûyî ye.

Nexşeya Cîhanê

Di vê lîsteyê de çend herêmên otonom jî hene yên ku bi eşkereyî daxwaza serbixwebûnê dikin û di dawiya lîsteyê de jî van dewletên ku serbixwebûna xwe diyar kiriye lê ji hêla rêxistinên navneteweyî ve nehatin pejirandin an jî di riya serbixwebûnê de ne bi nivîsa xwarik (îtalîk) tên nivîsandin.

ABiguherîne

  •   Afrîkaya Başûr; kesekî başûr-afrîkayî.
  •   Komara Afrîkaya Navend (Afrîkaya Navend); kesekî ji Afrîkaya Navend.
  •   Albanya; kesekî alban, zimanê albanî an arnewidî (albaniya gegî û albaniya toskî).
  •   Almanya (Elmanya); kesekî alman, zimanê almanî.
  •   Andorra; kesekî andorrayî, zimanê ketelanî.
  •   Angola; kesekî angolayî.
  •   Antîgua û Berbûda; kesekî antîguayî.
  •   Arjentîn; kesekî arjentînî.
  •   Awistralya (Australya, Ostralya); kesekî awistralî, australî an ostralî.
  •   Awistriya, (Austriya, Ostriya, Nemsa); kesekî awistrî (austrî) an awistriyayî (austriyayî).
  •   Azerbaycan; kesekî azerî, zimanê azerî.

BBiguherîne

CBiguherîne

ÇBiguherîne

DBiguherîne

EBiguherîne

FBiguherîne

GBiguherîne

  •   Gabon; kesekî gabonî.
  •   Gambiya; kesekî gambiyayî.
  •   Gana; kesekî ganayî.
  •   Gînê; kesekî gînêyî.
  •   Gînêya Rojbendî (Gînêya Ekuatoriyal); kesekî ji Gînêya Rojbendî.
  •   Gînê-Bissau; kesekî gînêbîsawî.
  •   Grenada; kesekî grenadayî.
  •   Gurcistan; kesekî gurcistanî, zimanê gurcî.
  •   Guyana; kesekî guyanî.
  •   Guatemala; kesekî guatemalayî an jî guatemalî.

HBiguherîne

ÎBiguherîne

  •   Îndonezya; kesekî îndonezî.
  •   Îran; kesekî îranî, zimanê farisî.
  •   Îraq (Iraq); kesekî îraqî.
 ; kesekî kurd, zimanê kurdî.

JBiguherîne

KBiguherîne

  •   Kamboçya (Kamboca); kesekî kamboçyayî an kambocayî, zimanê kamboçî an kambocî an jî zimanê khmer.
  •   Kamerûn; kesekî kamerûnî.
  •   Kanada (Keneda); kesekî kanadî an kanadayî.
 , kesekî quebekî, zimanê quebekî (fransî).
  •   Kap Verde; kesekî kapverdeyî.
  •   Kenya; kesekî kenyayî.
  •   Keyaniya Yekbûyî (KY); kesekî brîtanî.
 : kesekî îngilîz, zimanê îngilîzî.
  Bakurê Îrlendayê; kesekî bakur-îrlendî.
  Skotlenda; kesekî skotlendî: zimanê skotiya gaelî.
  Wales; kesekî walesî, zimanê walesî an kimrî). Brîtaniya Mezin (BM): grav.

LBiguherîne

MBiguherîne

  •   Madagaskar; kesekî madagaskarî an malagaş.
  •   Makedonya; kesekî makedonî, zimanê makedonî.
  •   Malawî; kesekî malawiyî, zimanê chichewa.
  •   Malayziya; kesekî malayzî, zimanê malayî.
  •   Maldîv; kesekî maldîvî.
  •   Malî; kesekî maliyî.
  •   Malta; kesekî maltayî, zimanê maltayî.
  •   Maroko (Mexrib); kesekî marokî an mexribî.
  •   Giravên Marşal; kesekî ji giravên Marşalê.
  •   Maurîtius (Morîs); kesekî maurîtî an morîsî.
  •   Mecaristan (Hûngarya); keseki mecar an mecaristanî an jî hûngarî, zimanê mecarî an hûngarî.
  •   Meksîk; kesekî meksîkî an meksîkan.
  •   Misir (Egîpt); kesekî misrî an egîptî.
  •   Mîkronezya; kesekî mîkronezî.
  •   Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî (MEY); kesekî ji Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî.
  •   Moldova; kesekî moldovî an moldovayî.
  •   Monako; kesekî monakoyî an monêgaskî, zimanê monêgaskî.
  •   Mongolya (Mongolistan); kesekî mongol, zimanê mongolî.
  •   Montenegro; kesekî montenegroyî, zimanê serbiya montenegroyî.
  •   Morîtanya; kesekî morîtanyayî.
  •   Mozambîk; kesekî mozambîkî.
  •   Myanmar; kesekî myanmarî, zimanê burmayî.

NBiguherîne

OBiguherîne

  •   Oman; kesekî omanî.

PBiguherîne

  •   Pakistan; kesekî pakistanî.
  •   Palau; kesekî palawî.
  •   Panama; kesekî panamayî.
  •   Papua Gîneya Nû (Papua Nûgîne); kesekî ji Papua Gîneya Nû an kesekî papuanûgîneyî.
  •   Paraguay; kesekî paraguayî.
  •   Peravê Diranfîl; kesekî ji Peravê Diranfilê an kotdiwarî.
  •   Perû; kesekî perûyî.
  •   Polonya; kesekî polonî, polonî.
  •   Portûgal; kesekî portûgalî, zimanê portûgalî.

QBiguherîne

RBiguherîne

SBiguherîne

  •   Saint Kitts û Nevîs (St. Kitts û Nevis); kesekî ji Saint Kitts û Nevîsê.
  •   Saint Lucia (St. Lucia); kesekî saintluciayî.
  •   Vînsent û Grenadîn (Saint Vincent û Granada); kesekî ji Vînsent û Grenadînê.
  •   Samoa; kesekî samoayî, zimanê samoayî.
  •   San Marîno; kesekî sanmarînoyî.
  •   Sao Tome û Prînsîp; kesekî ji Sao Tome û Prînsîpeyê.
  •   Senegal; kesekî senegalî.
  •   Serbistan; kesekî serb; zimanê serbî.
  •   Seyşel (Seychelles); kesekî seyşelî, zimanê kreoliya seyşelî.
  •   Sierra Leone; kesekî sierraleoneyî.
  •   Sîngapûr; kesekî sîngapûrî.
  •   Slovakya; kesekî slovak, zimanê slovakî.
  •   Slovenya; kesekî sloven, zimanê slovenî.
  •   Solomon (Giravên Solomon); kesekî ji giravên Solomonê.
  •   Somalya; kesekî somalî, zimanê somalî.
  •   Spanya (Ketelonya, Galîsya, welatê Baskî an Baskistan, Aragon, Endulus, Estremadura); kesekî spanî an spanyol, zimanê spanî (kesekî ketelan, zimanê ketelanî; kesekî galîsyayî, zimanê galîsyayî; kesekî bask, zimanê baskî; kesekî aragonî, zimanê aragonî; kesekî endulusî; kesekî estremenyî an estremadurayî).
  Ketelonya; kesekî ketelan, zimanê ketelanî (herêma otonom a Spanyayê ye).
  Welatê Baskî (Euskal Herria); kesekî bask, zimanê baskî (herêma otonom a Spanyayê ye).
  •   Srî Lanka; kesekî srîlankayî.
  •   Sûdan; kesekî sûdanî.
  •   Sûdana Başûr; kesekî başûr-sûdanî
  •   Sûrî; kesekî sûrî.
  •   Sûrînam; kesekî sûrînamî.
  •   Swazîlenda; kesekî swazîlendî, zimanê swazî an swatî.
  •   Swêd; kesekî swêdî, zimanê swêdî.
  •   Swîsre; kesekî swîsreyî.

ŞBiguherîne

  •   Şîle; kesekî şîleyî.

TBiguherîne

UBiguherîne

  •   Urdun (Erden); kesekî urdunî an erdenî.

ÛBiguherîne

VBiguherîne

WBiguherîne

YBiguherîne

ZBiguherîne

  •   Zambiya; kesekî zambî.
  •   Zîmbabwe; kesekî zîmbabweyî.

Dewlet û welatên dinBiguherîne

  •   Abxazya; kesekî abxazî, zimanê abxazî.
  •   Giravên Cook; keseki ji giravên Cook.
  •   Dewleta Filistînê (Herêma Otonom ya Felestînê ?); kesekî felestî.
  •   Komara Demokratîka Erebiya Sahara; kesekî sehrawî.
  •   Komara Tirk a Bakurê Kîprosê (KTK); kesekî bakur-kîprî an bakur-qibrisî.
  •   Kosovo, kesekî kosovoyî an kosovî (serbixwe ye lê ne endama Neteweyên Yekbûyî ye).
  •   Niue; kesekî niueyî.
  •   Nagorno Qerebax (Qerebaxa Jorîn); kesekî qerebaxî.
  •   Osetyaya Başûr; kesekî başûr-osetî.
  •   Somalîlenda; kesekî somalîlendî.
  •   Taywan; kesekî taywanî.
  •   Transnîstriya; kesekî transnîstriyayî.

ÇavkanîBiguherîne

  • André Cherpillod (1991). Dictionnaire étymologique des noms géographiques. Masson, Parîs.
  • Zana Farqînî (2000). Türkçe-Kürtçe sözlük. Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê.
  • Zana Farqînî (2004). Ferhenga kurdî-tirkî. Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê.
  • Zana Farqînî (2009). Ferhenga kurdî-tirkî-kurdî. Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê.
  • D. Îzolî (1992). Ferheng kurdî-tirkî /Türkçe-Kürtçe. Deng, Stenbol.