Sedrenc (ji sanskrît catír anga, "ji çar parçeyan pêkhatî anku, ji çar parçeyên leşkerî pêk tê: fîl, erebe, siwar û piyade)" [1], bi erebî û farisî: shatranj) kişik, şetrenc an jî şaxmat lîstikeke gelek kevn a ku ji Hindistanê hatî di sedsala şeşan de ji aliyê faris û ereban ve li Kurdistan û Ewropayê hate belavkirin. Ev lîstik ji bo du kesan e û her yek ji yarîkeran bi 16 keviran li ser texteyekî çargoşe dilîzin.

Texteyê sedrencê
Kevirên sedrencê (ji çepê): şah, keleh, şalyar, leşker, hesp û fîl
Du yarîkerine sedrencê di nîgarokeke farîsî ya sedsala 16-an de
Wilhelm Steinitz, yekemîn qehremanê cîhanê yê sedrencê (1886).
Viswanathan Anand, qehremanê cîhanê yê sedrencê yê îro.

Sedema vê lîstikê ev e ku yarîkerek şahê yarîkerê din kiş bike heya ku şah nekaribe bi cih bike. Lê belê, koka lîstikê pir remzî ye: şerê di navbera yê spî û yê reş de, ronahî û tarî, roj û şev...

Kevirên sedrencê biguhêre

Di lîstika sedrencê de 16 kevirên spî û 16 kevirên reş tên bikaranîn. Yarîkerê ku bi kevirên spî dilîze lîstikê destpê dike. Navên keviran ev in:

Texteyê sedrencê biguhêre

Texteyê sedrencê çargoşe ye û ji 64 kareyên spî û reş pêk tê.

Sedrenc li Kurdistanê biguhêre

Mîrê Botan, di dema Mem û Zînê de, bi sedrencê dileyize û Ehmedê Xanî wê tîne ser zimên.

Yaneyên sedrencê li Kurdistanê biguhêre

Li Kurdistanê gelek yaneyên sedrencê hene. Du ji wan Yaneya Gare ya Dihokê û Yaneya Pêşmerge ya Silêmaniyê ne [2].

Yaneya Gare biguhêre

Yaneyeke sedrencê li Dihokê ye. Çend ji endamên vê yaneyê ev in: Karîn Kemal, Çinar Wirya, Zuha Mihemed û Mihina Se'ed.

Yaneya Pêşmerge biguhêre

Yaneyeke sedrencê li Silêmaniya Başûrê Kurdistanê ye. Beşdarên di hinde qehremaniyên sedrencê de Îmam Hesen, Dilpak Îsma'îl, Rena Se'ed û Zeyne Basil in.

Qehremanên fermî yên cîhanê yên sedrencê biguhêre

Șetrencê bi hevpeyivîn biguhêre

Ew guhertoyek satrancê ye ku pêşbazvan bi e-nameyê tevgeran diguhezînin. Dema bersivê bi rojan tê pîvandin û lîstikek dikare meh an sal bidome.

Federasyona Satrancê ya Navneteweyî (ICCF) [3] ji organîzekirina Lîtikên Olîmpiyadê û Şampiyoniya Şetrencê ya Cîhanê bi hevpeyivîn.

Şampiyoniya Cîhanê ya ICCF biguhêre

"Finala" ya Şampiyoniya Cîhanê pêşbirkek e ku diyar dike ku dê kî taca ekumenîkî bigire heya ku capa pêş de diyar bike ka kî dê şûna wî bigire.

Pêşbaziya di "Pêşpêkî" de dest pê dike, paşê "Nîvfinal" li dû "Namzedam" û di Finalê de bi dawî dibe.

# Sal Şampiyon Milet
1 1950-1953 Cecil Purdy   Awistralya [4]
2 1956-1959 Viacheslav Ragozin   Rûsya [5]
3 1959-1962 Alberic O'Kelly   Belçîka [6]
4 1962-1965 Vladimir Zagorovsky   Rûsya [7]
5 1965-1968 Hans Berliner   DYA [8]
6 1968-1971 Horst Rittner Almanya  Almanya [9]
7 1972-1976 Jakob Estrin   Rûsya [10]
8 1975-1980 Jorn Sloth   Danîmarka [11]
9 1977-1983 Tonu Oim   Estonya [12]
10 1978-1984 Victor Palciauskas   DYA [13]
11 1983-1989 Fritz Baumbach Almanya  Almanya [14]
12 1984-1991 Grigory Sanakoev   Rûsya [15]
13 1989-1998 Mikhail Umansky   Rûsya [16]
14 1994-2000 Tonu Oim   Estonya [17]
15 1996-2002 Gert Timmerman   Holenda [18]
16 1999-2004 Tunc Hamarat Awistriya  Awistriya [19]
17 2002-2007 Ivar Bern   Norwêc [20]
18 2003-2005 Joop van Oosterom   Holenda [21]
19 2004-2007 Christophe Leotard   Fransa [22]
20 2004-2011 Pertti Lehikoinen   Fînlenda [23]
21 2005-2008 Joop van Oosterom   Holenda [24]
22 2007-2010 Aleksandr Dronov   Rûsya [25]
23 2007-2010 Ulrich Stephan Almanya  Almanya [26]
24 2009-2011 Marjan Semri   Slovenya [27]
25 2009-2013 Fabio Finocchiaro   Îtalya [28]
26 2010-2014 Ron Langeveld   Holenda [29]
27 2011-2014 Aleksandr Dronov   Rûsya [30]
28 2013-2016 Leonardo Ljubicic Xirwatistan [31]
29 2015-2018 Aleksandr Dronov   Rûsya [32]
30 2017-2019 Andrey Kochemasov   Rûsya [33]
31 2019-2022 Fabian Stanach
Christian Muck
Ron Langeveld
  Polonya
Awistriya  Awistriya
  Holenda
[34]
32 2020-2022 Jon Edwards   DYA [35]

Olîmpiyadên ICCF biguhêre

Olîmpiyad tûrnûvayek e ku her welatek ku bi ICCF-ê ve girêdayî ye dikare tîmek ku ji 6 lîstikvanên birêkupêk û du cîgir pêk tê pêşkêş bike ku wê temsîl bike. Di du qonaxan de tê lîstin: Nîvfînal û Final.


# Sal Madalyaya zêr Medalyaya zîv Medalyaya bronz
01. 1949-1952   Mecaristan Çêkoslovakya   Swêd
02. 1952-1955 Çêkoslovakya   Swêd Almanya  Almanya
03. 1958-1961 Yekîtiy a Sovyetê   Mecaristan Yugoslavya
04. 1962-1964 Yekîtiy a Sovyetê Almanyaya Demokratîk   Swêd
05. 1965-1968 Çêkoslovakya Yekîtiy a Sovyetê Almanyaya Rojava
06. 1968-1972 Yekîtiy a Sovyetê Çêkoslovakya Almanyaya Demokratîk
07. 1972-1976 Yekîtiy a Sovyetê   Bulgaristan   Keyaniya Yekbûyî
08. 1977-1982 Yekîtiy a Sovyetê   Mecaristan   Keyaniya Yekbûyî
09. 1982-1987   Keyaniya Yekbûyî Almanyaya Rojava Yekîtiy a Sovyetê
10. 1987-1995 Yekîtiy a Sovyetê Îngilîstan Almanyaya Demokratîk
11. 1992-1999 Çêkoslovakya
Almanya  Almanya
  Kanada
  Skotlenda
12. 1998-2004 Almanya  Almanya   Lîtvanya Letonya
13. 2004-2009 Almanya  Almanya   Çekya   Polonya
14. 2002-2006 Almanya  Almanya   Lîtvanya   DYA
15. 2006-2009   Norwêc Almanya  Almanya   Holenda
16. 2010-2016   Çekya Almanya  Almanya   Fransa
17. 2009-2012 Almanya  Almanya   Spanya   Îtalya
18. 2012-2016 Almanya  Almanya   Slovenya   Spanya
19. 2016-2021   Bulgaristan Almanya  Almanya   Çekya
  Polonya
20. 2016-2019 Almanya  Almanya   Rûsya   Spanya
21. 2020-2023 Almanya  Almanya   Lûksembûrg   DYA

Çavkanî biguhêre