Şêx Seîd

alim û serhildêrên kurd
(Ji Şêx Seîdê Pîranî hate beralîkirin)

Şêx Seîd an jî Şêx Seîdê Pîranî (z. 1865 li Qollhêsara Xinûsê Erzîrom − m. 29 pûşper 1925 li Amedê), şêxê neqşîbendî, pêşawa û şoreşgerê Kurd bû. Di sala 1925'an de li bakurê Kurdistanê Serhildana Şêx Seîd da dest pê kirin.

Şêx Seîdê Pîran
Sheikh Sherif, Sheikh Said, Kasim, Sheikh Abdullah.jpg
Ji aliyê çepê de (jor): Şêx Şerîf, Bînbaşî Qasim Beg (Kasım Ataç), Şêx Celaledinê Çanê,
Ji aliyê çepê de (jêr): Şêx Ebdilahê Malekan, Şêx Seîd (1925)
Bernavk •Şêx Seîdê Paloyê,
•Şêx Seîdê Pîranî,
•Şêx Muhemmed Seîdê Neqşîbendî,
Mirin 29ê hezîranê 1925 (60 salî)
Hemwelatî Ottoman flag.svg Împeratoriya Osmanî
Şerê wî Serhildana Şêx Seîd
Perwerde Medreseyên Kurdî
Pîşe Tefsîrzan, Hedîsvan û Fiqihzan
Rêxistin • Kurdistanekî Serbixwe
• Xwestina hilşandina rejima Kemalîzmê
Bandor bûn Mewlana Xalidê Kurdî
Zarok

•Pênc law

•Pênc keç
Dê û bav

Li hemberî zorbetî û îxanetên kemalîstan kalê Şêx Seîd di 13'ê reşemiyê 1925'an de serî bilind kir. Kurdistanê bajar bi bajar ji destên dewleta romiyan (navê niha Tirkiye) derxistin. Êrişê ser Amedê kirin û bi mehan bajar dorpêç kirin. Berhingariyeke dirêj da nîşan ku Amed nakeve. Dagirkirin bi qerera şûrayê hat rakirin. Têkoşer pêl bi pêl derbasî başûr û rojavayê Kurdistanê bûn. Rêberê bizavê Şêx Seîd û 49 hevalên wî ji bo derbasî Başûr bibin, bi rojê xwe diveşartin û bi şev dimeşiyan. Armanc berdewam kirina cenga awarte û xeyrî nîzamî bû. Bi xiyaneta bacenaxê Şêx Seîd ê serdar Qasim (Qaso), serokên serhildanê, Şêx Seîd û hevalên wî hatin dîlgirtin.

Di 10'ê gulana 1925'an de wan derxistin Dadgeha Serxwebûnê ya Rojhilatê (Şark İstiklal Mahkemesi) ya Diyarbekirê. Nêzîkî pêncî rojan darizandina wan dewam kir. Di 28'ê hezîranê 1925'an de, derbarê Şêx Seîd û 47 hevalên wî de dadgehê biryara darvekirinê (îdam) da. Du kes bi çend salan ceza xwarin. 28 kes di heman rojê de û yên din û Şêx Seîd di 29'ê hezîrana 1925'an de li taxa Deriyê Çiyê ya Amedê hatin darvekirin. [1]

Mijarên têkildarBiguherîne

ÇavkanîBiguherîne

Girêdanên derveBiguherîne

  Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)