Komara Xweser a Krîmê

di navbera Rûsya û Ûkraynayê de herêmekî nakokbar
Disambig grey.svg Ji bo maneyên din, li Krîm binêre.


Komara Xweser a Krîmê (bi ukraynî: Автономна Республіка Крим, Avtonomna Respublika Krym; bi rûsî: Автономная Республика Крым, Avtonomnaya Respublika Krym; bi tatariya krîmî: Qırım Muhtar Cumhuriyeti) wek de jure, komara xweserî ya Ukraynayê ye, ku piraniya xwe ji pêvekirina Krîmê ya ji aliyê Rûsyayê di sala 2014'an de dihewîne.

Komara Xweser a Krîmê
  • Автономна Республіка Крим
  • Автономная Республика Крым
  • Qırım Muhtar Cumhuriyeti
Flag of Crimea.svg
Ala
Emblem of Crimea.svg
Nîşan
Dirûşm:
"Процветание в единстве" (rûsî)
Protsvetaniye v yedinstve  (wêj.)
Serkeftin di Yekîtiyê de

Sirûd:
"Нивы и горы твои волшебны, Родина" (rûsî)


Nivy i gory tvoi volshebny, Rodina  (transliteration)
Dev û çiyayên te efsûnî ne, Dêwelat
Crimea in Ukraine.svg
Cihê  Komara Xweser a Krîmê  (sor)
Outline Map of Crimea.svg
Cihê  Komara Xweser a Krîmê  (sor)
Paytext Sîmferopol
Bajarê mezin Sîmferopol
Zimanê fermî Ukraynî, Rûsî, Tatariya Krîmî
Denonîm
Xweserî 12'ê Sibatê 1991
Destûra Bingehîn 21'ê Cotmehê 1998
Wendakirina kontrolê 20'ê Sibatê 2014[1]
Pêvekirin 18'ê Adarê 2014[2]
Rêvebir
 • Cure Komara Xweser
 • Nûnerê Serokatiyê Anton Korynevych
Rûerd
 • Giştî 26,100 km2 (10,077 sq mi)
Gelhe
 • Texmînkirin (2001) 2,033,700
 • Tîrbûn 77,9/km2 (202,6/sq mi)
ISO 3166 kod UA-43
Rewş Hikûmeta sirgûnê
Jêrenot
Kolage çanda Krîmê
biguherîneBelge

Di sibata 2014'an de, piştî Şoreşa Ukraynayê ya sala 2014'an Serokê Ukraynayê Viktor Yanukovych ji desthilatê derxist, cudaxwazên alîgirê Rûsyayê û leşkerên rûsî li ser xakê kontrol kirin. Referandûma nakok li seranserê Krîmê li gorî Makezagonên Ukraynayê û Krîmê nedestûrî ye, li ser mijara beşek ji Rûsyayê hate kirin û encamên fermî ji hêla piraniya Krîmiyên deng dane piştgirî kirin, diyar kirin. Rûsyayê di 18'ê Adara 2014'an de bi awayekî fermî Krîmê tevlî kir û Komara Krîmê û bajarê federal Sêwastopolê wekî 84 û 85'emîn herêmên federal ên Rûsyayê bi nav kir. Dema ku Rûsya û 17 welatên din ên endamên Neteweyên Yekbûyî Krîmê wekî beşek ji Federasyona Rûsyayê nas dikin, Ukraynayê bi piştgirîya piraniya hukûmetên biyanî û bi biryara 68/262 ya Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî îdîaya Krîmê wekî parçeyek bingehîn a xaka xwe domandin.

PaşbingehBiguherîne

Ji sala 1954'an vir de, herêma Krîmê ji aliyê Ukraynaya Sovyetî wek îdarî ve beşek e. Demek kin berî belavbûna Yekîtiya Sovyetê, Krîmê ji aliyê Sovyeta Bilind a Ukraynaya Sovyetî ve piştî referandumek ji hêla dewletê ve di 20'ê Berfanbarê 1991'an de hate kirin û statuya Komara Xweser wergirt. Welat bûye sedema aloziyên di navbera Rûsya û Ukraynayê, ji ber ku Fîloya Deryaya Reş li ser nîvgiravê bû.


Hikûmet û rêveberîBiguherîne

Desthilata îcrayê li Komara Xweser a Krîmê ji aliyê Encûmena Wezîrên Krîmê, bi serokatiya Pêşewar tayînkirin û ji wezîfeya Konseya Bilind a Krîmê bi razîbûna Serokê Ukraynayê hat girtin. Her çend ne saziyek fermî be jî Meclîsa Tatarên Krîmê dikare gazincên xwe bigihîne Navenda Hikûmeta Ukraynayê, Hikûmeta Krîmê û saziyên navneteweyî.[3]

Komara Xweser a Krîmê xwediyê 25 herêmên îdarî ye: 14 rayon (herêm) û 11 mis'kradas û mistos (şaredariya bajar), bi fermî wekî herêmên ji aliyê meclîsên bajaran ve têne birêvebirin.[4]

Rayon
1. Rayona Baxçesarayê
2. Rayona Bîlohîrsk
3. Rayona Cankoyê
4. Rayona Kîrovske
5. Rayona Krasnohvardîske
6. Rayona Krasnoperekopsk
7. Rayona Lênînê
8. Rayona Nîjnîohîrskî
9. Rayona Pervomaîske
10. Rayona Rozdolne
11. Rayona Sakî
12. Rayona Sîmferopol
13. Rayona Sovetskî
14. Rayona Xornomorske
Şaredariyên bajar
15. Şaredariya Aluşta
16. Şaredariya Armîansk
17. Şaredariya Cankoyê
18. Şaredariya Yevpatoriya
19. Şaredariya Kerçê
20. Şaredariya Krasnoperekopsk
21. Şaredariya Sakiyê
22. Şaredariya Sîmferopolê
23. Şaredariya Sûdakê
24. Şaredariya Feodosiya
25. Şaredariya Yaltayê
 

Navendên sereke yên pêşveçûna bajarî:

 
Nexşeya Krîmê bi bajarên mezin re

Mijarên têkildarBiguherîne

ÇavkanîBiguherîne

  1. Di 2015'an de Parlementoya Ukraynayê bi fermî wek di roja 20'ê Sibatê 2014'an de "destpêka dagirkirina demkî ya Krîmê û Sêwastopolê ji aliyê Rûsyayê ve.
  2. Toal, Gerald; O’Loughlin, John; M. Bakke, Kristin (18 March 2020). "Six years and $20 billion in Russian investment later, Crimeans are happy with Russian annexation Point". The Washington Post. Retrieved 28 January 2021.
  3. Ziad, Waleed; Laryssa Chomiak (20 February 2007). "A lesson in stifling violent extremism". CS Monitor. Retrieved 26 March 2007.
  4. Автономна Республіка Крим [Autonomous Republic of Crimea]. Verkhovna Rada of Ukraine (in ukraynî). Archived from the original on 1 October 2007. Retrieved 23 February 2007.