Xanedana Xoyê

(Ji Xanedana Xoy hat beralîkirin)

Xanedana Xoyê (1747-1813) Xanedanekî Kurd e[1][2][3]li xaka bakurê rojavayê Azerbaycanê (Îrana Sefewî‎ û Îrana Qacarî) ava bû yeç Bajarên Xoy, Ûrmiye, Makû, Tewrêz û Naxçivan di nav tixûbên xanedaniyê e bûn.

DîrokBiguherîne

Xanedana Xoy, ji hêla serokê eşîrên Donbilî Sahbaz Xan ve hatiye damezrandin.[4] Eşîra ku bi eslê xwe Kurd e, bi demê re li herêmê bi Tirkan re bûye yek. Donbilî yekemcar di vegotinên erdnîgarên Ereb ên sedsala 11an de di derbarê Sûriyê de tê behs kirin.Ferhenga ansîklopedîkî ya navdar a Firuzabadî El-Kamusu'l-Mûhît jî dinivîse: Donbilî navê eşîreke Kurd e ku li derdora Mûsilê dijî û navê hiqûqnasê şafii Ahmed b. Nasr û hedîsîst Ali b. Ebû Bekir b. Silêman donbiliye[5]

Serefname vê eşîrê wekî "Dunbuliye Boxti" (Dunbuli ya Botan) bi nav dike. Li gorî şerefxan, ew eşir Yazîdî bûn ku dûv re Islam kabul kırın, û li gorî wî, eşira Dunbuli Mîrîtiya Sekmanabad birêve dibir.U Carek , wan Mîrektiya Hekariyê bi alîkariya Sefewiyan girtin.[6]

Ev xanedanî heya 1799 jiyaye. Xanedaniya Hoy carinan serbixwe, carinan jî bi otonomî dihat birêvebirin. Di nav de sererastkirina dîwarên keleha Tebrîzê, Xanedan li heremên heyx Hoy, Çors, Selmas, rumiye, Tebrîz û Ganja gelek imaret ava kirin.

Mîre xanedanBiguherîne

  • Şahebaz Xan[7]
  • Ahmed Xan
  • Hiseyn Kulxan
  • Cefer Kulxan

ÇavkanîBiguherîne

  1. Donboli name of a turkicized Kurdish tribe in the Ḵoy and Salmās regions of northwestern Azerbaijan and of the leading family of Ḵoy since the 16th century." -Encyclopædia Iranica". Encyclopædia Iranica".
  2. "Xanedana xoy u Donboli" (PDF). Ji orîjînalê (PDF) di 11 kanûna paşîn 2021 de hat arşîvkirin.
  3. "Enciclopèdia iranica".
  4. "Enciclopèdia".
  5. دُنْبُل كفنْفُذٍ قَبِيلَةٌ مِن الأَكراد بنَواحِي المَوصِل منهم أحمدُ بنُ نصر الفقيه الشافِعي وعليّ بن أبي بكر بن سُلَيمانَ المُحَدِّثُ الدُّنْبُلِيّان Mecdeddîn Yakûb Fîrûzabadî, El-Qamusu'l-Mûhît, C. 3, Mısır 1979, s. 366. 5.CS1 maint: multiple names: lîsteya nivîskaran (link)
  6. Şerefhan, Şerefname (çev. Mehmet Emin Bozarslan), İstanbul 1971.CS1 maint: multiple names: lîsteya nivîskaran (link)
  7. Veysel Başçı, “Dunbulî Beyliği Tarihi ve Tarihi Kronikleri [XIII-XVIII. YY.]”, Kadim Akademi SBD, C. 3, S. 2, 2019,. 1.CS1 maint: extra punctuation (link) CS1 maint: multiple names: lîsteya nivîskaran (link)