Seyîd Riza

Serhildêrên kurd
(Ji Seyid Riza hat beralîkirin)

Seyîd Riza (jdb. 1862 li gundê Lirtîka Pilûrê, herêma Dêrsim − m. 15ê çiriya paşîn[2] a 1937 li Xarpêtê) yek ji pêşengên serhildana Dêrsimê bû.

Seyîd Riza
Seyîd Riza
Jidayikbûn1862
Mirin15ê çiriya paşîn a 1937an (75 salî)
Xarpêt
Sedema mirinêJi aliyê dewleta Tirk ve hatiye dardekirin
BernavLacê Baboyî
XebatSerhildana Dersimê
MezhebElewîtî
HevjînAnî Xatûn
Zarok
  • Şêx Hesen (lawkê herî gir; m. 17.08.1937)
  • Bira Îbrahîm (Bira)
  • Resik Huseyîn (lawkê herî piçûk; m. 15.11.1937)
  • Leyla Ağlar (1918 – 15.07.2015 li Sêxangê, Mamekî)[1]
Dê û bav
  • Seyîd Îbrahîm (bernav: Babo) (bav)
MalbatŞêx Hesenan
biguhêreBelge

Jînenîgarî

biguhêre
 
Seyîd Riza, ligel zava û lawê xwe (1937)

Seyîd Riza sala 1862an, li Dêrsimê ji dayik bû ye. Seyîd Riza lawê Seyda Îbrahîm e. Ji zanyarekî bi navê Mehmet Elî Efendî ders dît û mezin bû. Mehmet Elî, ji aliyekî ve agahiyên olî, ji aliyê din ve jî di warê neteweyîtiyê de perwerdehiye dida Seyîd Riza. Piştî mirina bavê xwe, wî Seyîdî dewir girt û di bajarê Axdadê de bi cîh bû.

Terteleya Dêrsimê

biguhêre
  Gotara bingehîn: Serhildana Dêrsimê

Di rojên serhildana Qoçgiriyê de komeke çekdar, çûn Dêrsîmê û birqiyeeke ku pişgtgiriyê dide serhildêran, kişandin. Seyîd Riza, piştî serhildana Şêx Seîd alîkarî da koçberan. Berî serhildana Dêrsimê Seyîd Riza, li hemberî gumana operasyonê bi li sereke eşîran rê hevdîtinê çê dike ku di nava xwe de yekîtiyê çê kin. Di demeke ku li Dêrsîmê serhildanê berdewam dikir, di 5ê îlona 1937an de rayedarên hikûmetê ji bo hevdîtinan li Erzînganê bangî Seyîd Riza dikin. Seyîd Riza, di reya Ezirganê de tê girtin û wî dibin Elezîzê û bi berdariye tê darazxwarî kirin.

Serokê serhildana Dersimê, Seyîd Riza, di 15ê çiriya paşîn a sala 1937an de, bi tevahî şeş hevalên xwe ve, ji aliyê rejîma Tirkiyê ve hatin darda kirin.

Çar têkoşerên din jî berê bi sizayê berdariye siza dikin, paşê sizayê wan werdigerînin girtî bû nê. Hin ji wan ji li ser 90 salî rê bûn, tirkan nexwestin navê xwe xirab bikin. Lê herçendî gorî zagonan diviya bû Seyîd Riza jî darve nekiran, salên wî bi qanûnî mezin dikin û berdariya dikin.

Siyasetmedar û têkoşerên darvekirî

biguhêre

Kesên ji berdariye filitî

biguhêre

Çavkanî

biguhêre
  1. ^ ANF: Keça Seyîd Riza Leyla Aglar wefat kir
  2. ^ M. Kalman (1995) Belge ve taniklariyla Dersim Direnişleri. Nûjen, Stembol; Cumhuriyet, 16.11.1937: "Seyid Riza ile 6 avenesi dün idam edildiler."

Girêdanên derve

biguhêre