Şerefxanê Bidlîsî

dîroknasê kurd
(Ji Şerefxanê Bedlîsî hat beralîkirin)

Şerefxanê Bidlîsî[1] (jdb. 25ê sibata 1543an, Qum − m. 1603, Bedlîs) nivîskar û dîroknasekî kurd e. Pirtûka wî ya herî bi nav û deng Şerefname ye. Mijara Şerefnameyê dîroka Kurd û Kurdistanê ye.[2]

Şerefxanê Bidlîsî
ჩობან აღა.png
Şerefxanê Bidlîsî
Jidayikbûn 25ê sibata 1543an
Mirin 1603 (60 Salî)
Bakurê Kurdistan / Bedlîs
Esil Kurd
Hevwelatî Sefewî
Pîşe Dîroknas, Siyasetmedar
Xebat Şerefname
Bandorker Mehmûdê Bazîdî, Celadet Alî Bedirxan
Paşê Şemsedîn Beg Ebû Elmaalî
Dê û bav
  • Şemsedînê Bedlîsî (bav)
biguherîneBelge

Jiyana ŞerefxanBiguherîne

Şerefxanê Bidlîsî (Mîr Şeref Xanê Bidlîsî) ku nivîskarê Şerefnameyê ye, di sala 1543'an de li nêzîkê bajarê Qumê ji dayik bû ye. Bavikê wî serokatiya eşîra Rojkî (Ruzegî) dikirin û mîrîtiya bajarê Bedlîsê dikirin. Ji ber ku navê bavikê wan tevil tevlîheviyên li dijî siltanê osmaniyan bû, rêwiyan cem Dewleta Sefewiyan. Dema Şerefxan neh salî bû ligel zarokên şah dersan dibîne. Hîn di emrekî biçûk de dest bi birêvebiriya dewletî dike û li bajerinan rêvebiriyê dike. Nêzîkê bîst salan li gelek bajarên safewiyan parêzgeritiyê dike. Sala 1576'an ew ji li ser karê wî kişandin serayê û li wir ji ber kirinên ne li cîh ji karê wî girtin. Vê yekê ew hew qasî êşand ku tevil 600 kesên eşîrê û malbata xwe vegeriya Wanê di çileyê sala 1578'an de. parêzgerê herêmê Xûsrev Paşa ji sulatanê wê demê 3'emîn Siltan Mûradê (ji sala 1574'an ta sala 1595'an li ser desthilatiyê bû) xwest ku Şerefxan bîne li ser mîrîtiya wî li Ocaqliqa Bedlîsê. Li ser vê yekê ew wekî mîrê Bedlîs û Mûşê hate pejirandin. Wî dema nivîsana dîroka kevin ya Kurdistanê bi navê Şerefname bi dawî kir di sala 1597'an de, êdî ew bi tenê bi navê xwe desthilat bû. Di rastiya rojane de kurê wî Şemsedîn êdî kar û barê mîrîtiyê dimeşandin. Şerefxan êdî ji kemsî ve ta sala 1599'an jiya. Li gor hin jêderan ew di sala 1603'an yan jî 1604'an de çû ye li ser dilovaniya xwe.

 
Peykerê Şerefxan li Silêmaniyê

BerhemBiguherîne

ÇavkanîBiguherîne

  1. Bidlīsī, Sharaf Khān; Bai︠a︡zidi, Makhmud (2007). Mela Meḧmûdê Bazîdî, 1797-1867: tercema Şerefnameya Şerefxanê Bidlîsî : Tewarîx Qedîm Kurdistan "tarîxa kevin ya Kurdistanê". Spîrêz.
  2. Kopîkirina arşîvê, ji orîjînalê di 10 adar 2014 de hat arşîvkirin, roja wergirtinê: 13 kanûna pêşîn 2014

BîbliyografîBiguherîne

  • Bedlîsî, Şerefxan; Şerefname: Tarîxa Kurdistanê ya kevn, Stockholm 1998
  • Strohmeier, M. & Yalçin-Heckmann, L.; Die Kurden: Geschichte Politik Kultur, München 2000

Girêdanên derveBiguherîne