Peloponêsos

(Ji Pelopones hat beralîkirin)

Peloponêsos an jî Peloponês (bi yewnanî Πελοπόννησος, Pelopónnisos; bi yewnaniya antîk Pelopónnēsos) nîvgiraveke li başûra Yewnanistanê ye.

Peloponêsos
Peloponnese modis.jpg
Peloponêsos li ser nexşeyê
Peloponêsos li ser nexşeya Yewnanistan nîşan dide
Peloponêsos
Peloponêsos
Koordînat: 37°20'59"Bk, 22°21'8"Rh
Dûgel  Yewnanistan
Rûerd
 • Giştî
  • 22.200 kîlometre çargoşe Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
 • Bilindahî 2407 metre, 994 metre Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
biguherîne - Wîkîdaneyê biguherîneBelge

NavBiguherîne

Nav bê guman ji egîdê mîtolojîk Pelops (en) hatiye girtin. Navê duyem nesos jî tê maneya girav, anku "girava Pelops".

Hin deman ew bi navê îtalî Morea jî hatibû navandin.

ErdnîgarîBiguherîne

 
Peloponêsos ji ezmenê de

Girav an nîvgiravbûna Peloponêsos nevebirî ye. Berê ew ji reşahiyê Yewnanistanê ve, reşahiyên li ser parzemîna Ewropayê, bi berzaxa Korîntê ve girêdayî bû, firehiya wê bi 6 km bû. Lê di 1893an de li ser wê kanala Korîntê hat çêkirin. Çiqas êdî ew ji reşahiya Yewnanistanê ve ne girêdayî ye jî ji bo kanalê çêkiriye ew hîn wek nîvgirav tê ditîn. Di 2004an de Peloponêsos bi pireke 2,2 km ve bi reşahiyê bingehî ve hat girêdan.

Peloponêsos li başûra nîvgirava Balkanê ye. Li rojavaya nîvgiravê Deryaya Egeyî, li rojhelat jî Deryaya Yonî ne.

DîrokBiguherîne

 
Dîmenek ji Patrasê, bajarê herî mezin ê Peloponêsê

Peloponêsos dema mîkenan de, di 1100 b.z. de dawî bûbûn, navenda medeniyeta wan bû. Ew di dema yewnaniya antîk de di destên spartayiyan bû. Ji pê re Îskenderê Mezin ew dera dagir kir. Lê ew di 146 b.z. de kete destên Împeratoriya Romayê. Ew dera ji pê Romayê re kete destên Bîzansê û wek Morea dihat navandin. Di 1204an de li Sefera Xaçiyayê Çarê ew ji aliyê latînan ve hat dagîrkirin. Ew ji pê Bîzans şunda serxwe bû re şunda hundura xakên Bîzansê bû. Lê ew di sedsala 15an de navbera Venedîg û Osmaniyan de diçû û dihat. Ew bi dawî di 1686an de kete destên venedîgiyan û heta 1715an wek Morea di destên Venedîgê de ma. Paş serxwebûna Yewnanistanê re ew şunda destê yewnaniyan ket û ew şunda wek navê xwe yê antîk Peloponêsos hat navlêkirin.

ÇavkanîBiguherîne

 
Peloponêsos

Girêdanên derveBiguherîne