Hemû xane xwediyê kakût in. Kakût, tora rîşên proteînên nav sîtoplazmayê ye. Kakût şikil dide xaneyê. Lebatokên xaneyê bi alîkariya kakûtê xaneyê ,di nav sîtoplazmayê de cih diguherin, an jî xwe bi kakûtê xaneyê ve girê didin û ciyê xwe sabit dikin. Li gel lebatokan, xane jî bi alîkariya kakûtê dilive. Her wisa kakût dema dabeşbûna xaneyê de ji bo parvebûna kromozom û sîtoplazmayê jî alîkarî bi xaneyê dike. Kakûtê xaneyên eukaryotî ji sê cure proteînan pêk tê.

1.Rîşalka aktînê ( Actine filament):

-Livîna amîbî(ameboid movement) bi proteînên aktînê dibe.

-Dema dabeşbûna xaneyê de parvebûna sîtoplazmayê(sîtokînez) pêk tîne

-Her wisa girjbûna xaneyê jî bi alîkariya rîşalka aktînê pêk tê.

Aktîn bi rengê sor,mîkrotubul bi rengê kesk dixuyê

Ji boy wêneya kakûtê xaneyê li ser girêdanê bitikîne. [[1]]

2.Rîşalka navber (intermediate filament):

-Rîşalka navber di sîtoplazmayê de, di nav lebatokan de belav bûyî ye.

-Zexmbûna xaneyê pêk tîne.

-xaneyê bi xaneyên cînar ve girê dide.

-Di dendikê de ji bo zexmbûna qalika dendikê qata dendikê (nuclear lamina) çê dike.

3.Mîkrotubul]] (microtubules): sentrîol jî ji Mîkrotubulan çê dibin.

-Rîşik(cilium) û dûçik(flagellum) ên xaneyê ji mîkrotubulan çê dibin.

-Vezîkûl(kîsik) ên hilgir bi riya mîkrotubulan di nav sîtoplazmayê de cih diguherin.

-Rîşê teşî (spindle fibers) karê parvebûna kromozoman pêk tîne û ji gurzên mîkrotubulan çê dibin.


Girêdanên derve

[[2]]

[[3]]