Îlam (parêzgeh)


Parêzgeha Îlamê yek ji parêzgehên dewleta Îranê ye ku li rojavayê Îranê ye. Axa vê parêzgehê gelek hişk e û i nav parêzgehên Îranê de kêmtirîn daristan li vê parêzgehê hene. Bakurê parêzgehê çiyayî ye û başûrê parêzgehê bi giştî ji deştan pêk tê. Navenda parêzgeha Îlamê bajarê Îlamê ye. Parêzgeha Îlamê ji rojava ve cîranê Iraqê, ji başûr ve cîranê parêzgeha Xûzistanê, ji rojhilat ve cîranê parêzgeha Loristanê û bakur ve jî cîranê parêzgeha Kirmaşanê ye.

Îlam
Īlām
Kargêrî
Welat Rojhilat kurdistan
Dûgel  Îran
Serbajar Îlam
Demografî
Gelhe 545.787 (2006)
Berbelavî 27,1 kes/km²
Erdnîgarî
Rûerd 20.133 km²
Koordînat 33°38′18″Bk 46°25′21″Rh / 33.6384°Bk 46.4226°Rh / 33.6384; 46.4226
Nexşe
Ilam in Iran.svg

Parêzgeha Îlamê ji layê neft û gazê gelek zengîn e.

NavBiguherîne

DîrokBiguherîne

GelBiguherîne

 
Sinorên Rojhilata Kurdistanê

Îlam ji gelên cûrbecûr tê de dijîn, bi piranî Kurd digel 89.6%, li dû Lurs bi 6.4%, Laks 4%, [12]. Li Abdanan, Dehloran û Mehran pirraniya niştecîyan bi rêzdarî bi Kurdî û Lûrî diaxivin. Li Darreh Shahr, piraniya niştecî di Laki û Lurish de diaxivin, û di heman demê de hin eşîrên Lurs mîna Shuhans, Seleyverzis û Kaydkhordeh ku li deverên başûr û rojhilatê parêzgehê dijîn hene. Bakur bi piranî ji eşîrên Kurd ên ku bi du zaravayan diaxivin dijîn: Kalhuri û Feyli. [13] Piraniya wan Feylî ne, wek yên wan Kurdên Malekshahi, Khezel, Arkawâzi, Beyrey û (Ali şanêrwan). [13] Piraniya nişteciyan li parêzgeha Ilam misilmanên şiî ne.

ZimanBiguherîne

Pirraniya ziman xelkê îlam Kurd in.Zarava gelê îlam kelhorî û feylîyê

Şaristanên ÎlamêBiguherîne

 
Şariştanên parêzgeha Îlamê

Navçeyên parêzgehê û bajarên parêzgehê ev in [1]:

  1. Awdanan (navçe): Abdanan, Serabbax, Mormorî
  2. Çerdawel (navçe): Asmanawa, Serawellê, Şewaw, Towhîd (Çerdawel)
  3. Îlam (navçe): Husênawa an jî Îlam, Çwar
  4. Eywan (navçe): Eywan, Zerne
  5. Bedre (navçe): Bedre (Îlam), Çeşme Şîrîn
  6. Dereşar (navçe): Dereşar, Majîn
  7. Dêluran (navçe): Dêluran, Pehle, Mîme, Mûsiyan
  8. Sîrwan (navçe): Lomar
  9. Melekşahî (navçe): Erkewazî, Melekşahî, Mehr
  10. Mehran (navçe): Mehran, Salihawa
  11. Heleyran (navçe): Towhîd (Heleyran)

Parêzgehên kurdnişînBiguherîne

Rêvebirina îdarîBiguherîne

Bi dûçûna rêvebirina îdarî ya Îranê, navên parçeyên dabeşkirî û rêvebirên parçeyan wiha ye[2]:

Rêveberina îdarî ya Îranê
Cûreyên dabeşê Ostan (parêzgeh) Şehristan (şaristan, qeza, navçe) Bexş (nahiye) Dehistan (gundistan) Şehr (bajar) Rusta (gund)
Rêvebirê îdarî Ostandar (parêzgar) Fermandar (qeymeqam) Bexşdar (rêveberê nahiyê) Bexşdar (rêveberê gundistanê) Şehrdar (şaredar) Dehyar (muxtar)
Navê rêvebirinê Ostandarî (parêzgarî) Fermandarî (qeymeqamî) Bexşdarî (rêveberiya nahiyê) Bexşdarî (rêveberiya gundistanê) Şehrdarî (şaredarî) Dehyarî (muxtarî)

ÇavkanîBiguherîne

  1. (farisî) Malpera fermî ya amarên Îranê, dabeşkirina parêzgeha Îlam [1]
  2. (farisî) Malpera fermî ya amarên Îranê, dabeşkirina Îranê [2]
  • Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2000/2001). Kurdistan - Dabeşî Kargêrî Terrîtorî 1927-1997.
  • Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2001). Kurdistan - Rûpêw û jimarey danîştuwan.
  • Aliakbari, Mohammad; Gheitasi, Mojtaba; Anonby, Erik (2015). "On Language Distribution in Ilam Province, Iran". Iranian Studies. 48 (6): 835–850. doi:10.1080/00210862.2014.913423
  • Aliakbari, Mohammad; Gheitasi, Mojtaba; Anonby, Erik (2015). "On Language Distribution in Ilam Province, Iran". Iranian Studies. 48 (6): 835–850. doi:10.1080/00210862.2014.913423