Traianus (bi yewnaniya kevn: Τραιανός, lat. Traianós), nav bi tunî bi latînî: Marcus Ulpius Traianus, (53 li Italica, Hispanya, 8ê tebaxê 117, Kîlîkya) di navbera 98an de heta 117an împaratorê Împaratoriya Romayê bû. Bi dagir kirina Mezopotamya, Kîlîkya û împaratoriya Dakya re wî fireh kirina împaratorîyeyê herî mezinê dîroka Roma de pêkanî bû.

Imperator Caesar Nerua

Traianus

Augustus
Traianus Glyptothek Munich 336.jpg
Navê rastî
Marcus Ulpius Traianus
Jidayikbûn
Marcus Ulpius Traianus Li ser Wîkîdaneyê biguherînê

18 îlon 0053 Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Ciudad romana de Itálica Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Mirin 9 tebax 117, 8 tebax 117 Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Selinus (Cilicia) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Sedema mirinê Apoplexy li ser wîkîdaneyê biguherînê
Cihê goristanê Trajan's Column Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hevwelatî Romaya Kevnare Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Meqam
  • Împeratorê romê (98–117)
  • Senotorê romaya kevnare
  • Roman governor
  • Praetor
  • Konsul Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hevjîn
  • Pompeia Plotina Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Zarok
Dê û bav
  • Marcus Ulpius Traianus Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (bav)
  • Marcia Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (dê)
Malbat Nerva–Antonine dynasty Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
biguherîne - Wîkîdaneyê biguherîneBelge

JiyanBiguherîne

Bavê Traianus, yê dîsa bi navê hevşêwe, li navbera 70an û 73an de de li Sûrî wek endamê Konsule karbidestî kir. Wê demê Traianusê biçûk jî li Sûrî serdarî kir û di 84an de bû Praetorê Roma ye.

Dema împarator Nerua di 97an de Traianus bû kergarê Germanya. Nerva di hevşêwe salê de ew wek (Caesar) da zanîn. Tu zarokê Traianus tune bûn û bi vê gavê Nerva paşwerê xwe diyar kirî bû. Bi Nerva mir re ew di 28ê kanûna paşîn 98an de derbaza textê bû.

ÎmparatorîBiguherîne

Di 101an de Traianus bi 100.000 leşkeran çû ser Dakyan. Lê di Cenga Dakya pêşin de wî nekanî Dakyan bin xistî ye. Li pê çend salên bi aşitî şunda di 105an de Cenga Dakya yê duyem der ket û Traianus vê carê ewna bin xistin û Dakya (Trakya, rojhleta Tuna) dagir kit.

 
Împaratoriya Roma di 117an, ber mirina Traianus de

Cengên EşkaniyanBiguherîne

 
Peykera Traianus

Împaratoriya Eşkaniyan(ing, Parthia) êrîşa Ermenistan kir û ew dera dagir kirin re Traianus berve rojhelat bi 113 lejyonan derketa sefere. Ew di destpêkê 114an de gehişta Antiochia û li ser samsatê re derbaza Ermenîstanê bû. Wî di demeke kurt de Ermenistan dagir kir û împaratorê Eşkaniyan bin xist.

Di 115an de Traianus dewama seferê xweya rojhelat kir û Nisêbîn dagir kir. pê re ew çerxa ser xakên Mezopotamya yên jêrîn bû. Ew bi peyçûnê Dîcle hate paytexta Eşkaniyan Tisfun hat. Pê wî Tisfun dagir kir re, vê carê çerxa ser xakên asûr bû û di 116an de gehîşte kendava farsî û rojhelat navîn bi piranî dagir kir.

Dema Traianus li sefera rojhelat vedigerîye di 8ê tebaxê 117an de li Kîlîkya mir. Ji pê wî re Hadrianus derbaza textê bû.