Cudahiya di navbera guhertoyên "Sefera xaçperestan a yekem" de

B
kurteya guhartinê tune ye
B
[[Qudis|Qûdis]] û [[Felestin]] pê [[împeratoriya Romê]] bû du paran re heta [[637]]an de kete dest [[Ereb]]an. Pê ku di sala 637'an Ereban ket re, di [[sedsala 11'an]] de êdî Xristîyanan bo şunda dest xwe xistinê wê de re li fersenda digeriyan.
 
Di wê demê de bajar û xakên [[Rûm (kes)|Romê]] li [[Anatoliya]] (li [[Împeratoriya Bîzansê]]), ji pê binketina di {{Girêdan|Cenga Malazgirtêyê|tr|Malazgirt Meydan Muharebesi|en|Battle of Manzikert}} di [[1071]]an re yek bi yek bi destên [[Selçûqan|Selcuqan]] diketin. Ji bo artêşa Romê êdî gelek lawaz bûbû û ji hêz de ketîbû, împaratorê Romê {{Girêdan|Aleksios I Komnênos|en|Alexios I Komnenos}} ji dewletên Ewropayê, li hemberî Selçukan alîkarî dixwest. Selçukan wê demê de Anatoliya, [[AntioxeiaAntîoxeia]] (îroj [[Antakya]]) û Qûdis dest xwe xistibûn. Bîzansan jî ser van binketinan re, ji bo alikariyên wan bixwazin propogandaya xakên pîroz û qala zehmet kişandina xiristiyanên wan deveran dikirin. Dîsa bi armanca vê împaratorê Aleksios I bo yekkirina mezhebên Roma-[[Katolîk]] û [[Ortodoks]] pêşniyaz da.
 
Di wan deman de 18-[[28'ê sermawezê]] [[1095]] li bajarê [[Clermont-Ferrand|Clermont]] ji bo yekkirina wan du mezheban civînek di serokiyê Papa Urbanus II de bû. Di wê civînê de gelek welatan de gelek [[kardînal]] û [[episkop]] hatîbûn Clermontê. Di dawiya civînê de [[Papa]] axaftinake di dîrok de gelek mihîm û navdarê ku wek {{Bi-la|{{ill|Deus Vult|en}}}} (an ''Deus lo vult!'': "Xwedê wê daxwaze") tê navkirin kir. Di wê axaftinê de Papa qala zehmetiyên xiristîyanên xakên Pîroz û lazimiya dest xwe xisitna wan deveran kir. Êdî bi slogana ''Deus vult!'' propagandayake ji bo seferake pîroz li hemû Ewropayê dest pê kir.
Ji pê re artêşake dina vê gavê hîn organîze û hîn mezinê bi bingehî ji [[Fransî]]yan pêk dihatî ji Ewropayê birê ket. Leşker û [[Şovalye]]yên gelek welatên Ewropayê de dihatinî di meheya adarê [[1097]]an de li [[Konstantinopolis]]ê gêhiştine hev. Mezinahiya wê artêşa texmînî nêzî 50.000-6000 esker bû.
 
Artêşa Xaçperestan derbaza Anatoliyayê bû û di [[19'ê pûşperê]] [[1097]]an de siftê bajarê [[Nikaia]] (îroj [[Îznîk]]) ji [[selçuk]]an stand. Di [[1'ê tîrmehê]] de jî Selçuqên di serdariyê {{Girêdan|Kiliç Arslan I|tr|I. Kılıç Arslan|en|Kilij Arslan I}} de li nêzî [[Dorîlaion]] ([[Eskişehir]]ê) îroj bin xistin. Paş van serfiraziyan re Xaçperestan Anatoliya serbiser bi hêsanî derbaz kirin û gêhiştine Kurdîstanê. Wan di [[1098]]an de Edessaya (îroj [[Riha]]) dagir kir û li wir [[Dewletên Xaçperestan]] herî pêşinê bi navê {{Girêdan|Wîlayet Edessa|tr|Urfa Kontluğu|en|County of Edessa}} tê zanîn saz kirin. Xaçiya pê re bajarên dinên [[Mezopotamya]] û Kurdîstanê dagir kirin û berê xwe dane ser AntioxeiaAntîoxeia yê. Wan Enteqya pê rapêçaneka heft mehan re di pûşperê [[1098]]an de dest xwe xistin û niştiyên wir bi tunî kuştin. Wan li wir Dewleta Xaçperestanê yekî din {{Girêdan|Mîrîtiya AntioxeiaAntîoxeia|tr|Antakya Prensliği|en|Principality of Antioch}} saz kirin.
 
Ji pê AntioxeiaAntîoxeia re jî bi armancê dest xwe xistinê Qûdisê dewama meşînê xwe kirin. Ew bajara nêzî saleke ku ji [[1098]]an virve di destên [[Fatimî]]yan de bû. Di [[13'ê pûşperê]] sala 1099'an de Xristiyan bi artêşake nêzî 14.000 leşker de pêkdihatî dorpêç kirin. Ji ber ku sûrên bajaêr saxlem bûn û Fatimiyan bajar bi serfirazî diparastin ceribandinên pêşin Xaçpêrest bêserfiraz dibûn. Lê bi dirêjbûna rapêçanê re di dawiyê de, pê rapêçanê 5 heftan re wan Qûdis dest xwe xistin. Pê Xaçperestan Fatimî li Qûdisê bêhtir li derên din jî, bi tunî bin xistin re, {{Girêdan|Godefroy de Bouillon|fr||en}} xwe wek keyê {{Girêdan|Keyatiya Orşelîm|ar|مملكة بيت المقدس|en|Kingdom of Jerusalem}} û dewleta Xaçiyayê Orşelîmê da zanîn. Wan ji pê sefer xelas bû re di [[1109]]an dewletake dina bi navê {{Girêdan|Wîlayet Tripolisê|en|County of Tripoli}} (îroj [[Trablûs, Libnan]]) saz kirin.
 
==Dawî==
6506

guhartin