Cudahiya di navbera guhertoyên "Nukleotîd" de

31 bayt lê hatin zêdekirin ,  18:47, 22 çiriya pêşîn 2019
B
kurteya guherandinê tune ye
B
B
 
[[Wêne:Nukleotîd ku.png|thumbnail|400px|Pêkhateya nukleotîdê]]
'''Nukleotîd''' yekeya [[asidên nukleyî]] (ADN û ARN) û adenozîna trîfosfatê (ATP) ne. Di nav xaneyên zîndeweran de 8heşt cureyên nukleotîdan hene. Ji vana 4çar cure di çêkirina [[ADN]]yê de, 4çar cure jî di çêbûna [[ARN]]yê de cih digirin. Di pêkhateya [[ATP]]yê de tenetenê yek cure nukleotîd heye.
 
== Beşên nûkleotîdê ==
 
=== Komeleya fosfatî ===
[[Wêne:DNA structure and bases color ku.svg|thumbnail|300px|ADN (Asîdaasîda deoksîrîbonukleyî) ji nukleotîdan pêk tê]]
Ji bo hemû cureyên nukleotîdan, tenê yek cureyek komeleya fosfatî heye. Komeleya fosfatî ji asîda fosforî (H<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>) pêk te, dema bi şekira pentoz ve tê girêdanê, hîdrojen jê diqete û dibe PO<sub>4</sub> <sup>-2</sup> . Tu bandora komeleya fosfatî li ser cure bûyîna nukleotîdan tune ye.
 
=== Şekira pênckarbonî (Pentozpentoz) ===
Du cureyên [[şekira pênckarbonî]] heye. Di nukleotîden ADNyê de navê şekira pênckarbonî ([[pentoz]]) deoksîrîboz e. Di nukleotîdên ARNyê de navê pentozê [[rîboz]] e. Di Şekira ADNyê de Oksîjenekoksîjenek kêm e. Loma ev pentoz, wekî rîboza kêmoksîjênî ([[deoksîrîboz]]) tê bi nav kirin. Formula kîmyayî ya [[şekira rîbozê]] C<sub>5</sub>H<sub>10</sub>O<sub>5</sub> e. Formula kîmyayî ya [[şekira deoksîrîbozê]] C<sub>5</sub>H<sub>10</sub>O<sub>4</sub> e. Loma ev şekir kêmoksîjenî ye.
 
=== Baza nîtrocenî ===
[[Bazên nîtrojenî|Bazên nîtrocenî]] yên nukleotîdan penc cure ne. Adenîn, Tîmîntîmîn, [[Guanînguanîn]], Sîtozînsîtozîn, [[Urasîlurasîl]]
 
==== Purîn ====
[[Adenîn]] û Guanînguanîn cot xelekî ne, van her du bazên nîtrocenî wekî purîn tên bi navkirinbinavkirin.
Ev her du bazan hem di pêkhateya ADN hem ji ya ARNyê de cih digirin. ATP baza Adenînêadenînê li xwe digire.
 
==== Pîrîmîdîn ====
[[Sîtozîn]], Urasîlurasîl û [[Tîmîntîmîn]] yek xelekî ne, van hersê bazên nîtrocenî wekî pîrîmîdîn tên bi navkirin.
Sîtozîn hem di pêkhateya ADN hem ji ya ARNyê de cih digire.
 
Adenîn di pêkhateya ADNyê û ATPyê de, Urasîlurasîl jî tenê di pêkhateya ARNyê de cih digire.
 
== Girêdanên derve ==
49.036

guherandin