Eliyê Teremaxî: Ferqa di neqeba guhartoyan de

3 bayt lê hatin zêdekirin ,  berî 5 salan
B
kurteya guhartinê tune ye
BNo edit summary
| malper =
}}
'''Elîyê Teremaxî''' (z. [[1591]] [[Hekarî]] - m. [[1653]] Hekarî) [[alim|alimê Îslamê]] û [[zimannas]]ê kurdî bû. Ew bi navê gundê xwe hatiye naskirin. Teremaxî yekemîn rêzimannivîs û pexşannivîsê [[Kurd]]e<ref>http://www.kovarabir.com/eliye-teremaxi-u-ditinen-wi-yen-li-ser-reciken-rezimana-kurdi/</ref>
 
== Jiyana wî ==
Teremaxî ji gundê Teremaxê ye ku ev gund di navbera bajarê Hekarî û navçeya Muksê de ye. Ciyê jidayikbûn û mirina wî ev gund e. Di hinek berheman de wekî “Termûkî”, “Termûxî” û “Termakî” jî derbas dibe. Teremaxî piştî ku xwendina xwe ya medreseyê li deverên mîna [[Mûsil]], [[Besra]], [[Bexda]]d û “Camiu’l-Ezher”a Misrê tamam kiriye, vegeriyaye gundê xwe û li wê derê ji bo dersdana feqiyan mizgeft û medrese ava kirine.
Di dema Eliyê Termexî de feqî û şagirdên kurdan di medreseyan de destûra [[zimanê erebî]] ji kitêbên ku bi erebî hatine nivîsandin hîn dibûn. Lê Teremaxî bi armanca ku hînbûna destûra zimanê erebî ji bo feqiyên kurd yên ku hîn nû dest bi xwendinê dikin hêsantir bike, di sala 1000ê koçî de, ku beramberî bi 1591-1592 yê zayinî dike, bi [[kurmancî]] kitêbek bi navê “Destûra Zimanê Erebî Bi Kurdî Digel Hinde Nimûneyêd Farisî û Kurdî” nivîsandiye. Ev zimanzanê kurd di vê pirtûka xwe de gava di hinek babetan de li ser rêçikên rêzimana erebî sekiniye, wekî muqayese rêçikên rêzimanê farisî û kurdî yên di wan babetan de jî diyar kiriye.
 
{{çavkanî}}
* ''Serfa Kurmancî'', Mele Elî Teremaxî, Kurdî,  Pencînar Weşanxaneya Çanda Kurdî, Sverige/Stockholm, 1997, 140 rûpel, ISBN 91-972779-4-0. Tîpguhaztina ji alfabeya erebî: Zeynelabidin Zinar.
 
 
{{Wêjevanên kurd}}