Cudahiya di navbera guhertoyên "Heywan" de

58 bayt lê hatin zêdekirin ,  berî 3 salan
B
bt.
B
B (bt.)
{{Taxobox
{{Taksobox
| navname = Heywan
| wêneimage = Animal diversity.png
| wêne mezinîimage_width = 250px
| wêne sernûçeimage_caption =
| qada desthilatêdomain = [[Eukariyot|Eukaryota]]
| cîhanregnum = [[Heywan|Animalia]]
| pisporên cîhanêregnum_authority = [[Carl von Linné|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]]
| navrefên binebeşsubdivision_ranks = [[Fîlûm]]ên heywalanheywanan
| binebeşsubdivision =
'''''Binecîhan [[Parazoa]]'''''
* [[Îsponc|Porifera]]
*** [[Annelida]]
*** [[Echiura]]
| girêdanên derve = {{commons-species|Animalia}}
}}
'''Heywan''', '''candar''', '''canewer'''<ref>Prof. Dr. Misûd Mistefa Kitanî (2005). Kûviyêt Kurdistanê. Spîrêz, Dihok.</ref>, '''lawir''', '''rawir''', *''ajal'' yan jî *''ajel'' (bi latînî: ''Animalia'') heyînên jîndar ên [[pirşaneyî]] ne yên ku [[organîzm]]ayên zindî an mirî dixwin. Bi giştî, lawir [[masûlke]] û sîstemeke [[tûre]] hene û di [[laş]]ê de valahiyek e ji bo helandina xwarinê heye.
 
== HeywanênLawirên li Kurdistanê ==
'''Heywan'''<ref>Prof. Dr. Misûd Mistefa Kitanî (2005). Kûviyêt Kurdistanê. Spîrêz, Dihok.</ref>, (bi latînî: ''Animalia'') heyînên jîndar ên [[pirşaneyî]] ne yên ku [[organîzm]]ayên zindî an mirî dixwin. Bi giştî, lawir [[masûlke]] û sîstemeke [[tûre]] hene û di [[laş]]ê de valahiyek e ji bo helandina xwarinê heye.
 
== Heywanên li Kurdistanê ==
* [[Amfîbyûmên li Kurdistanê]] (''Amphibia'')
* [[Balindeyên li Kurdistanê]] (''Aves'')
* [[Xizindeyên li Kurdistanê]] (''Reptilia'')
 
== HeywanênLawirên kedî li Kurdistanê ==
{{GotarêBingeh|Lawirên kedî li Kurdistanê}}
* [[Kûçik|Cureyên segan li Kurdistanê]]
 
Bi hezaran sal in ku canewer tên kedîkirin. Xelkê ji bo fêda xwe, heywanajal xwedî kirine. Dibêjin kûçik heywanêajalê herî pêşîn e ku kedî bûye. Kûçik dikarin malê bipên, nêçîrê bikin, kerî û garanan li hev ragirin. Wek nimûne, meriv dikare gerdûman bavêje pey hespan, lê siwar be û pê kar bike. Meriv mange, mîh û bizinan jî ji bo goşt, şîr, çerm û hiriyê xwedî dike. Mirîşk hêkan dikin. Merivan mêşhingiv jî ”kedî” kirine. Hin heywanajal jî ji bo kêf û xweşiyê hatine kedîkirin. Piştî kedîkirinê hin ajel hatine guhartin û hin cinsên nû peyde bûne. Wek nimûne, ger meriv kûçik û [[taji]]yan bigêhîne hev, cewrikê ku ji wan çê dibe cinsekî nû ye, em jê re dibêjin toltajî. An jî ger ker biçe ser [[hesp]]ê, hêstir ji wan çê dibe ku ew jî dibe [[cins]]ekî (celebeke) nû.
 
== HeywanênLawirên malovî ==
{{GotarêBingeh|Ajalên kedî|Lawirên kedî}}
 
Gamêş li [[Hindistan]]ê û li gelek ciyên din hene. Ew ajalên barkêş in, lê meriv wan ji bo şîr jî xwedî dike. Li gelek welatên [[Asya]] û [[bakûrê Afrîkayê]] hêstir hene. Hêstir ji bo kar û barkêşiyê tên xwedîkirin, lê meriv dikare li wan siwar be jî. Ker, bêtir li derûdora [[Deryaya Spî]] û [[Rojhilata]] Navîn hene.
 
== HeywanênLawirên navmalê ==
 
{{GotarêBingeh|Lawirên navmalê}}
Hin ajelên navmalê bi piranî di hundirê malê de ne. Hin ji wan ne kedî ne, ger meriv wan berde der, diçin û venagerin. Ajalên navmalê, bêtir ji bo hogiriyê tên xwedî kirin. Piraniya wan di qefes û akvaryûman de tên xwedî kirin. Wek nimûne, bi piranî çûkên evînê, mişkê hindî û masiyên akvaryûman in.
 
== HeywanênLawirên derveyî malê ==
{{GotarêBingeh|Ajalên kovî}}
{{GotarêBingeh|Ajalên derveyî malê}}
Hin lawirên kedî, normal li derveyî malê dijîn. Wek nimûne, bi qasî ku sebra kêrguh, kûçik û pisîkan li hundirê malê tê, hewqas jî kêfa wan ji derveyî malê re tê. Pisîk li gor kêfa xwe diçe der û tê hundir.
 
== Hin heywanênLawirên din ==
 
* [[Axtapot]]
 
== Girêdanên derve ==
{{Commonscat-b|Animalia}}
{{Wîkîcure|Animalia}}
* [http://tolweb.org/ Tree of Life Project]
* [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/index.html Animal Diversity Web] – [[University of Michigan]]'s database of animals, showing [[taxonomic classification]], images, and other information.
 
 
{{AjalLawir}}
 
[[Kategorî:AjalHeywan| ]]
[[Kategorî:Cîhan (biylojî)]]