Cudahiya di navbera guhertoyên "Heywan" de

1 bayt hatine jêbirin ,  berî 7 salan
B
kurteya guherandinê tune ye
B
'''Heywan''', '''candar''', '''canewer'''<ref>Prof. Dr. Misûd Mistefa Kitanî (2005). Kûviyêt Kurdistanê. Spîrêz, Dihok.</ref>, *''ajal'' yan jî *''ajel'' (bi latînî: ''Animalia'') heyînên jîndar ên [[pirşaneyî]] ne yên ku [[organîzm]]ayên zindî an mirî dixwin. Bi giştî, heywan [[masûlke]] û sîstemeke [[tûre]] hene û di [[laş]]ê de valahiyek e ji bo helandina xwarinê heye.
 
== Heywan û Canewerancanewer li Kurdistanê ==
* [[Amfîbyûmên li Kurdistanê]] (''Amphibia'')
* [[Balindeyên li Kurdistanê]] (''Aves'')
* [[Xizindeyên li Kurdistanê]] (''Reptilia'')
 
== Heywan û Canewerêncanewerên kedî li Kurdistanê ==
{{GotarêBingeh|Canewerên kedî li Kurdistanê}}
* [[Kûçik|Cureyên segan li Kurdistanê]]
Bi hezaran sal in ku canewer tên kedîkirin. Xelkê ji bo fêda xwe, ajal xwedî kirine. Dibêjin kûçik ajalê herî pêşîn e ku kedî bûye. Kûçik dikarin malê bipên, nêçîrê bikin, kerî û garanan li hev ragirin. Wek nimûne, meriv dikare gerdûman bavêje pey hespan, lê siwar be û pê kar bike. Meriv mange, mîh û bizinan jî ji bo goşt, şîr, çerm û hiriyê xwedî dike. Mirîşk hêkan dikin. Merivan mêşhingiv jî ”kedî” kirine. Hin ajal jî ji bo kêf û xweşiyê hatine kedîkirin. Piştî kedîkirinê hin ajel hatine guhartin û hin cinsên nû peyde bûne. Wek nimûne, ger meriv kûçik û [[taji]]yan bigêhîne hev, cewrikê ku ji wan çê dibe cinsekî nû ye, em jê re dibêjin toltajî. An jî ger ker biçe ser [[hesp]]ê, hêstir ji wan çê dibe ku ew jî dibe [[cins]]ekî(celebeke) nû.
 
== Heywan û Canewerêncanewerên malovî ==
{{GotarêBingeh|Ajalên kedî}}
 
[[Hesp]], [[mih]], [[mange]], [[mirîşk]], [[beraz]], [[werdek]], [[gamêş]], [[bizin]], [[qaz]], [[hêştir]] û [[ker]] çend ji ajalên navmalê ne ku li gelek welatan hene. Piraniya wan li welatên germ dijîn.
 
Gamêş li [[HîndistanHindistan]]ê û li gelek ciyên din hene. Ew ajalên barkêş in, lê meriv wan ji bo şîr jî xwedî dike. Li gelek welatên [[Asya]] û [[bakûrê Afrîkayê]] hêstir hene. Hêstir ji bo kar û barkêşiyê tên xwedîkirin, lê meriv dikare li wan siwar be jî. Ker, bêtir li derûdora [[Deryaya Spî]] û [[Rojhilata]] Navîn hene.
 
== Heywan û ajalên navmalê ==
Hin ajelên navmalê bi piranî di hundirê malê de ne. Hin ji wan ne kedî ne, ger meriv wan berde der, diçin û venagerin. Ajalên navmalê, bêtir ji bo hogiriyê tên xwedî kirin. Piraniya wan di qefes û akvaryûman de tên xwedî kirin. Wek nimûne, bi piranî çûkên evînê, mişkê hindî û masiyên akvaryûman in.
 
== Heywan û Canewerêncanewerên derveyî malê ==
{{GotarêBingeh|Ajalên kovî}}
{{GotarêBingeh|Ajalên derveyî malê}}
51.654

guherandin