Harem: Ferqa di neqeba guhartoyan de

40 bayt lê hatin zêdekirin ,  berî 10 salan
B
r2.7.3) (robot zêdekirin:ar:حريم (تعبير عثماني); kozmetik değişiklikler
B (image → wêne)
B (r2.7.3) (robot zêdekirin:ar:حريم (تعبير عثماني); kozmetik değişiklikler)
[[Wêne:HaremPool.jpg|thumb|right|200px|''Li Haremê'' ji [[Jean-Léon Gérôme]]]]
 
'''Harem''' (bi {{ar|ﺣﺮﻳﻢ}}, bi [[tirkî]]: Harem, odalik), di çanda [[Ereb]]an de cihê taybet ku lê têkiliyên taybet tên kirin e. Bi destê [[Tirk]]ên [[Osmanî]] navdar bûye.
 
Wekî peyv ji "Heram - qedexe" tê û tê wateya "Cihê qedexekirî, cihê taybet, cihê veşartî hwd". Li civaka Ereban kesên dewlemend in berê xwedî harem bûn lê niha gelek kêm e. Ji bandora Ereban ev tradîsyon derbasî Tirk, [[Faris]], [[Cihû]] û civakên misilman ên li [[Asya]] nêzîk jî bûye. Civakên ku qîmeta jinan kêm e, mêr serdest e, li wan civakan kesên dewlemend li ser laşê jinan tasarûfê dikin, jinan wekî meta û tişta ku pê dem debasbibe dibînin. Herwekî li wan civakan jî harem an kerxanê hene.
Divê mirov şaşiyekê sererast bike ku Erebên ku xizanin jî peyva haremê bikartînin lê di wateya "nava malê, cihê taybet" de. Ê ku tradîsyona haremê navdar û bipêşxistî kiriye Osmanî ne. Hin keyên Osmaniyan xwedî hezaran jinan bûn û wan di hareman de di bin mercên dîltiyê de dihewandin. Dema ew jinan pîr dibûn, ji haremê dihatin verêkirin û di nava civaka têr feodal de yan dihatin kuştin an jî di jiyaneke awarte de dijiyan. Paşayên Osmaniyan ji [[Balkan]], [[Qefqas]] û cihên din bi hezaran keçik dîl digirtin û bi vê yekê pesnê xwe didan. Zarokên ji wan peyda biban dikirin leşker. Kêm ji wan dibûn key an di palasê de cihdigirtin. Tê zanîn ku diyên tevahiya paşayên Osmanî ji hareman bûn. Jinên haremê milkê paşa bûn û herçendî bi hinekan re mara olî çêdikirin jî, hin caran ji mêvanên xwe re jî pêşkêş dikirin. Li ser hareman gelek fîlm û pirtûk hene.
[[Wêne:Turkish Bathscape.PNG|thumb|Hemameke Romê (Tirk)]]
Tirkan wan bi navê ''"odalik - a hozê",'' ''"Kadin - jin"'' binavdikirin. ''Kadin''ên haremê gelek caran di bin êşkenceyê de diman û bi hezaran ji wan dihatin kuştin. Hin zanyar dibêjin bingeha tradîsyona haremê ji Misira antîk derbasî Cihûyan, ji wan jî derbasî Ereb û Tirkan bûye.
 
[[Kategorî:Zayendîtî]]
 
[[ar:حريم (تعبير عثماني)]]
[[arz:نظام الحريم]]
[[az:Hərəm]]
28.868

guhartin