Miks: Ferqa di neqeba guhartoyan de

67 bayt lê hatin zêdekirin ,  berî 13 salan
B
kurteya guhartinê tune ye
No edit summary
BNo edit summary
|malper=
}}
'''Miks''', '''Muksî''' an jî '''Muskî''' (bi tr.tirkî: ''Bahçesaray'') yek ji navçeyên [[Wan]]ê ye. Di sala [[1987]]´a de bûye navçe û bi [[Wan]]ê ve hatiye girêdan. Miks bi nebûna rê, xizanî, dirêj debasbûna zivistanê tê nasîn.
 
== Dîroka Navçeyê ==
Miks bi peyva [[Erebîerebî]] "meks" hatiye afirandin. Tê wateya "piraniya deyn"ê. Lê wek "cihê civînê" jî tê zanîn. Dîrok û wateya peyvê bi zelalî ne diyar e lê tê zanîn ku Moks ji aliyê Ermenan ve hatiye bikaranîn. Moks-Miks wek mîrîtiyeke bi girêdayî Qraliyeta Vaspûrakan bûye. Miks di dîrokê de di bin destê [[Xelatşahî|Xelatşahiyan]], Selçûkiyan[[Selcûqî|Selcûqiyan]], [[Safewî|Safewiyan]] de maye. Di sala 1539'an de ji aliyê [[Qanûnî Siltan Silêman]] ve hatiye bidestxistin. Piştî vê bidestxistinê demekê ketiye bin bandora SafewîyanSafewiyan jî.
 
Sala 1964'an bi navçeya Wanê Westanê[[Westan]]ê ve hatiye girêdan. Heta wê salê qezayeke girêdayî navçeya Sêrtê [[Perwarî'yê|Perwariyê]] bû. Piştî sala 1987'an jî bûye navçe.
 
Dîroka Miksê ya tê zanîn heya ku sedsala 4'emîn kevnar e. [[ŞemseddînŞemsedîn Samî]] di berhema xwe ya bi navê [[Kamus-ûl al-Alam]] de vedibêje ku [[Çemê Miksê]] ku yek ji baskên Çemê [[Dîcle]]yê ye ji bin [[Keleha Îskender]] derdikeve. Çem qasî 2 km dûrî başurê navçeyê derdikeve. Nêzî 3 km dûrî çavkaniya ku Miksî jê re dibêjin [[Serkehnî]] jî bermayiyên Keleha Îskender hene.
 
Di dîroka Osmaniyan de Kurd û Ermen di Miksê de bi hev re jiyane. Lê piştî [[Komkujiya Ermenan]] di navçeyê de tenê Kurd mane.
 
Di 18ê Tîrmeha sala 1993'yan de di li çoltera [[Zozana Sundus']]ê komkujiyek din pêk hatiye û di vê bûyerê de piranî jin û zarok 24 kesan jiyana xwe ji dest dane. 15 sal di ser de derbas bû lê hê jî ne diyar e ku kî ev komkujî pêkaniye. Ji komkujiyê tenê Ahmet Sevgîlî (68) sax xelas bûye.
 
== Erdnîgarî ==
Aqara mezinahiya Miksê 576 km² ye. Bilindahî ji dûrî radeya behrê 1.670 m ye. Ji [[Wan]]ê 110 km dûr e. Rêya wî 74 km [[asfalt]] 36 km jî [[ax]] e. Li gel vî rê jî di sala 2004'an de rêya bi qasî 245 km a ku navenda [[Hîzan]] û Miksê de ye, hatiye asfaltkirin. Çar aliyê Miksê bi çiyayên bilind hatiye pêçan. Hejmara şêniyên Miksê nêzî 3.600'an e. Navçe aliyê rojhilat ve [[Şax]], aliyê rojava ve [[Hîzan]], aliyê bakûr ve Westan û aliyê başûr ve jî sinorê Perwariyê ye.
 
Serkehniya ku çemê Miksê jê dizê di quntara [[Çiyayê Axîrovê]] de ye. Bi derbasbûna geliyên teng çem ji navenda navçeyê derbas dibe û navçeyê bi nîvenîv perçe dike û aliyê navçeya [[Sêrt]]ê Perwariyê ve diherike.
64.641

guhartin