Cudahiya di navbera guhertoyên "Sefera xaçperestan a yekem" de

kurteya guhartinê tune ye
[[Image:1099jerusalem.jpg|thumb|right|250px]]
'''Seferên xaçperestan ya yekem''' [[Seferên Xaçperestan|seferên Xaçperestanê]] herî pêşina bi destên [[xiristiyan]]an, ji bo sebeb û armancê ku [[Orşelîm|Orşelîmê]] dîsa jibidest destêbixin [[misilman|misilmanan]]hatibû bistînin,li hatibûdar sazkirinxistin. Ev seferseferê piştî fermana [[Papa]] [[Urban II]] re di sala [[1095]]'an de hatdest lidarxistinpê kir û bi dagirkirina [[Orşelîm|Orşelîmê]] di sala [[1099]]'an de re bi dawî dît.
 
==Sedem==
== Sefer ==
 
Paş fermana Papa rePapayê di biharê [[1096]]an de seferakere, sefereka bê organîze û pêkhatî ji hêla gel û leşkerên hat organîzedar pêkxistin hatîû ewna tavilê derbaza [[Anatoliya]] bûn. Lê ji bo ew artêşê bê organîze bû û nav de [[Şovalye]] û leşker kêm bûn, ewna bi destên [[Selçuk]]an li bajarê [[Nicea]](îznika îroj îznik) tavilê hathatin kuştin. Ew leşkerên bê serfîrazîeskerên kanîn ji cengê bifilitincanê xwe bifilitînin şunda wegerîyanavegerîyane bajarê [[KonstantinopolisKonstantinopolîs]]ê û bendexwe dane bendiya [[XaçîXaçperest]]yênên dinên werin man.
[[Image:First.Crusade.Map.jpg|thumb|right|250px|Rêya sefera Xaçperestayê Yekem]]
Ji pê re artêşake dina vê gavê hîn organîze û hîn mezinmezinê bi bingehî ji [[Fransî]]yan de pêk hatinîdihatî ji boEwropayê seferê derbirê ket. LeşkerênLeşker û [[Şovalye]]yên gelek welatên ewropaEwropayê de dihatinî di meheya adarê [[1097]]an de li [[Konstantinopolis]]ê gehîştinegêhiştine hev. EwMezinahiya wê artêşa bi gumanîtexmînî nêzî 50.000-6000 leşkeran de pêk hatîesker bû.
 
Artêşa XaçîyaXaçperestan derbaza [[Anatoliya]] bû û di [[19'ê pûşperê]] [[1097]]an de siftê bajarê [[Nicea]] ji [[selçuk]]an stand. Di [[1'ê pûşperêtîrmehê]] de jî Xaçiyan SelçukênSelçuqên di serdariyaserdariyê [[Kiliç Arslan I]] de li nêzî [[Eskişehir]]ê îroj bin xistin. PişPaş van serfirazîyêserfirazîyan re XaçiyaXaçperestan Anatoliya serbiser bi hêsanî derbaz kirin û gêhiştine Kurdîstanê. Wan di [[1098]]an de EdessaEdessaya(îroj [[ÛrfaRiha]]) dagir kirinkir û li wir [[Dewletên Xaçiya]]yê herî pêşinpêşinê bi navê [[Mîrîya Edessa]] tê zanîn saz kirin. Xaçiya pê re bajarên dinên [[Mezopotomya]] û Kurdîstanê dagir kirin reû berê xwe çerxadane ser Antoichia(îroj [[Antakya]]) bûn. Wan AntoichiaEnteqyadorpêç kirinakerapêçaneka heft mehan re di pûşperê [[1098]]an de dagirdest kirinxwe xistin û dimatîyênniştiyên wir bi tunî kuştin. Wan li wir dewleta xaçiyayêxaçperestanê duyem [[Mîriya Edessa]] saz kirin.
 
Ji pê Antoichia re Xaçperest jibi armancê dest xwe boxistinê [[OrşelîmQûdis]]ê bistînindewama ketinemeşînê rexwe kirin. Ew derabajara dinêzî saleke ku ji [[1098]]an devirve di destdestên [[Fatimî]]yan de bû. Di [[13'ê pûşperê]] sala 1099'an de Xristiyan bi artêşake nêzî 14.000 leşkeranleşker de pêk hatî bû Xaçiyan Orşelîmpêkdihatî dorpêç kirin. Ji bober ku sûrên Orşelîmbajaêr zexmsaxlem bûn û Fatimîyan bajar bi serfirazî diparastdiparastin carênceribandinên pêşin XaçiyanXaçpêrest bêserfiraz serfirazî bûndibûn. Lê bi dawîdirêjbûna rapêçanê dorpêçre kirinakedi dawiyê de, pê rapêçanê 5 heftan re wan OrşelîmQûdis dagirdest kirinxwe xistin. Pê XaçiyanXaçperestan Fatimî li Qûdisê bêhtir li derên din jî, bi tunî bin xistin re, [[Gottfried von Bouillon]] xwe wek keyê [[Keyatiya Orşelîm]] û dewleta xaçiyayêXaçiyayê OrşelîmOrşelîmê da zanîn. Wan ji pê sefer xelas bû re di [[1109]]an dewletake dina bi navê [[Mirîya Triopoli|Mîrîtya Treblûsê]] saz kirkirin.
 
 
==Dawî==
Ji pê sefera xaçiyayêxaçperestê yekem re şûnaşûnê Xaçîku Xaçperest tê re derbaz bûn de çend [[Dewletên Xaçiya]]yê biçûk hathatin saz kirin. Dîsa ewva sefera, sefera tenêtenêyê ku XaçiyaXaçperest serfîrazgêhiştine armancên ne û armancaxweyên bingehî dagir kirina Orşelîm pêk anî ne. SeferênJi ji seferê weşunda redi tu caranseferên din Orşelîmde Qûdis bi dest xiristîyanan naneket û Xaçperest di wan seferan de bê serkeftî kevevegeriyan.
 
 
2994

guhartin