Nemrûd (volkan)

(Ji Nemrûd, Tetwan hat beralîkirin)
Disambig grey.svg Ji bo maneyên din, li Nemrûd binêre.

Çiyayê Nemrûdê yan jî Stratovolkana Nemrûdê yek ji çiyayên bilind ên ku li Bakurê Kurdistanê ye û li navçeya Tetwana Bidlîsê ye. Çiyayê Nemrûdê dikeve rojavayê Gola Wanê. Çiyayekî volqanîkî ya razandiye û çalakiya wî ya dawî di sala 1441an de pêk hatiye. Bilindbûna çiyayê 2948 mêtre ye. Biştî sekana çalakiya volkanîkî, jiber daketina madeyên volkanê kortaleke li serê çiyayê pêk hatiye û piştre bi barina baran û berfê veguhestiye golê û Gola Nemrûdê ya îro derketiye holê.

Nemrûd
Nemrut Volcano.jpg
Zûnga volkana Nemrûdê li zivistanê
Bilindayî          2 948 m
Cih Tetwan-Bidlîs, Bakurê Kurdistanê, Tirkiye
Koordînat 38°37′0″Bk 42°14′0″Rh / 38.61667°Bk 42.23333°Rh / 38.61667; 42.23333
Nexşeya cihan Bidlîs
Nemrûd li ser nexşeya Bidlîs nîşan dide
Nemrûd
Nemrûd
Cure Stratovolkan
Çalakbûna dawî 1692

Ji ber teqandina agirpijan (volkanan) çend golên kraterî li serê çiyayê peyda bûne. Ya balkêş ev e ku gola ava sar (Gola Nemrûdê) (şîn) û Gola Germ (kesk) her çiqas nêzikê hev bin jî av ên golan yek sar yek a din jî germ e.

ErdnîgarîBiguherîne

Stratovolkana Nemrûdê li Bakurê Kurdistanê li qeraxa rojavayê Gola Wanê ye û di; 38° 37' 10 firahiya bakur; 42° 14' 28 dirêjahiya rojhilat de çiyayekî volkanê ya razandiye ku 12e kîlomêtre li rojavayê navçeya Tetwan a Bidlîsê ye. Çiyayê Nemrûdê di navbera Gola Wanê, Deşta Mûşê, Gola Nazikê û Geliyê Bidlîsê de ye.[1]

GiştîveBiguherîne

Rûbera kaldera ku li çiyayê pêk hatiye 40 km² ye. Kratera Nemrûdê li Bakurê Kurdistanê di rêza yekemîn, li Ewropayê di rêza çaremîn û li Cîhanê de di rêza şazdemîn de ye. Di kelderayê de 5 gol, gelek dergehên lavê, lûleyên lavê, kaniyên germ û 6 şikeft hene.[2]

Gola Nemrûdê ya mezin bi awayê heyvê ye û rûbera wê 15 km² ye.[3] Bilindahiya golê ji asta deryayê 2247 mêtre û ji asta Gola Wanê jî 600 mêtre bilindahiya wî heye. Gola Kraterê ya Nemrûdê bi dirêjahiya 6 kîlometreyan di cîhanê de duyemîn gola kraterê ya herî mezin e. Stratovolkana Nemrûdê herî dawî di sala 1441ê de çalak bûye.[3] Tê pêşbînîkirin ku beriya teqîna herî dawî ya çiyayê bilindahiya Çiyayê Nemrûdê nêzîkî 4100 mêtre bûye. Pîştî teqînê ji ber hilweşînên navxweyî, lûtkeya herî bilind a çiyê daketiye 2935 mêtreyê.[3]

Bi teqîna Çiyayê Nemrûdê û herikîna maddeyên volkanîk lav û tufên Nemrûdê rê Geliyê Miradê ya kevin girtiye û bi çêbûna Deşta bilind ya Rewanê Gola Wanê çêbûye. Tûfa qalind a ku di qonaxa teqîn ên dawî de derketiye holê, rê Geliyê Bidlîsê girtiye û bi van çalakiyên dawî rê li ber herikîna ava Gola Wanê qut bûye.[3]

ÇavkanîBiguherîne

  1. "Nemrut Dağı ve Nemrut Krater Gölleri - Tatvan Etkinlik Haberleri - Tatvan Kent Bilgileri". tatvan.net. Roja wergirtinê: 15 kanûna paşîn 2022.
  2. "Nemrut Dağı ve Nemrut Krater Gölleri - Tatvan Etkinlik Haberleri - Tatvan Kent Bilgileri". tatvan.net. Roja wergirtinê: 15 kanûna paşîn 2022.
  3. a b c d "Nemrut Dağı ve Nemrut Krater Gölleri - Tatvan Etkinlik Haberleri - Tatvan Kent Bilgileri". tatvan.net. Roja wergirtinê: 15 kanûna paşîn 2022.

Girêdanên derveBiguherîne